Nyheter

Så viktig er israelsk teknologi for norske våpen

Fleire av Noregs viktigaste våpen har delsystem eller delar frå israelske selskap, bekreftar Forsvarsmateriell (FMA).

F-35: Hjelmsystemet ein bruker i kampflya er produserte av amerikanske Collins Aerospace og israelske Elbit Systems.

Foto: Jo Straube, Forsvarets forum

Oda Eggesbø Ottesen Oda Eggesbø Ottesen Journalist

Krister Sørbø Krister Sørbø Fotojournalist

Jo Straube Jo Straube Research

Publisert 18.04.2026 - 05:01

– Den gjengse oppfatninga om innovasjonen i Tel Aviv, er at den i aller største grad er på høgde med Silicon Valley.

Det seier toppdiplomat Kåre Aas, som var ambassadør for Noreg i Israel frå 2020 til 2023.

Han seier han prøvde utan hell å få fortgang i eit direkte forsvarssamarbeid med Israel, men at det viste seg politisk vanskeleg.

Det skjedde ikkje då, og har ikkje skjedd sidan. Men i fjor signerte regjeringa ein avtale om kjøp av britiske fregattar med delsystem frå israelske Elbit Systems.

Ikkje berre det - minst åtte viktige våpensystem i Forsvaret inneheld israelske delsystem eller komponentar.

Desse systema har israelske delar

F-35 kampfly
Alle CV90-køyretøy
Dei nye Leopard-stridsvognene
K9
K10
Wisent 2
Dingo 2
Type 26 (fregattane)

Det viser er ei oversikt som Forsvarets forum har sett saman, og Forsvarsmateriell (FMA) har bekrefta.

– No er eg ingen forsvarsekspert, og i alle fall ikkje materiellekspert, seier Aas, som i dag er PR-rådgivar for Kruse Larsen.

Kruse Larsen har våpenselskapa Kongsberg og Nammo på kundelista. Aas seier han ikkje har jobba med desse.

– Men eg skjønar jo det at Israel har veldig, veldig mykje å tilby som kan vere av nytte for styrkinga av Noregs forsvarsevne.

Dei nye kampflya

Noreg har 52 av F-35 kampfly, som har hovudbase på Ørland flystasjon.

Pilotane som flyg dei har på seg ein hjelm med eit digitalt visir, også kalla eit Helmet Mounted Display System (HMDS).

ISRAELSK-AMERIKANSK: Hjelmane som F-35-pilotar brukar er laga av RCEVS, eit samarbeid mellom eit amerikansk og eit israelsk selskap.

Dette er laga av RCEVS, eit samarbeid mellom amerikanske Rockwell Collins og israelske Elbit Systems.

– Diverre er det nokre som trur at F-35 berre er eit amerikanskprodusert fly, seier senior forsvarsanalytikar i Norsk utanrikspolitisk institutt (Nupi), Per Erik Solli.

52 NORSKE: Her lettar eitt av Noreg sine F-35 fly frå Ørland flystasjon.

– Men det som er heilt normalt no, er at store militære system som fly og marineskip har masse underleverandørar frå mange forskjellige land.

Talet er gjerne tosifra og inneber ofte israelske selskap, ifølge Solli.

Storbestilling av stormpanservogner

I sitt nye forslag til langtidsplan for Forsvaret vil regjeringa satse på stormpanservogner, til ein samla verdi av nesten 20 milliardar kroner.

Det dreier seg om omtrent 80 nye CV9035, omtrent 24 med 120mm bombekastar, og ombygging av omtrent 32 eksisterande vogner til støttevogner.

Alle CV90-modellar som Noreg har, har brannsløkkingsanlegg levert av amerikanske Emerson, som i 2015 kjøpte opp den israelske leverandøren Spectronix.

Dette er den opphavlege leverandøren av sløkkingsanlegga, og produksjonen skjer også i Israel.

COLD RESPONSE: Her får ein CV90 etterforsyningar ved Sagelvatn camping under storøvinga i nord.

Dette har ikkje påverka regjeringa si vilje til å kjøpe dei, seier forsvarsminister Tore O. Sandvik til Forsvarets forum.

– Erfaringa frå Ukraina er at dei set veldig pris på denne typen kamp- og støttevogner, held han fram.

– Vi gjer dette for å avskrekke. For å vise Russland at vi er i stand til å forsvare oss, og at dei ikkje bør prøve seg.

Meir fullstendige svar frå både Sandvik og FMA finst lenger ned i denne saka.

På lista finst også desse systema:

Natos generalsekretær Mark Rutte besøker Cold Response. Utenriksminister Espen Barth Eide, forsvarsminister Tore O. Sandvik og Norges NATO-ambassadør Anita Nergaard var med på besøket.

K9 VIDAR: Brannvernsystemet har israelske komponentar frå Beth-El Zikhron Yaaqov Industries.
Foto: Krister Sørbø, Forsvarets forum

Utrulling av Leopard 2 A8 ved KNDS-fabrikken i München.

LEOPARD 2: Leopard-stridsvognene inneheld sjølvforsvarssystemet EuroTrophy, som er basert på eit israelsk design av selskapet Rafael. KNDS produserer dei i ein tilpassa versjon i Tyskland for den europeiske marknaden.
Foto: Jo Straube, Forsvarets forum

DINGO 2: Eit pansra hjulgåande køyretøy som Noreg opprinneleg hurtigkjøpte til bruk i Afghanistan.
Foto: Ole-Sverre Haugli, Forsvaret

Ventilasjonssystemet, som skal verne mot kjemiske-, biologiske-, radioaktive- og kjernevåpen, er laga av Beth-El Industries, som har israelsk opphav.

WISENT 2: Ingeniør- og bergingspanservogner. Delar av vernet for besetninga er laga av AMEFO, eit fransk dotterselskap av israelske Plasan.
Foto: Frederik Ringnes, Forsvaret

HMS GLASGOW TOUCHES THE WATER FOR THE FIRST TIMEPictured: Type 26 Frigate HMS Glasgow being towed and maneuvered alongside at BAE Systems Scotstoun on the Clyde. The royal Navy’s first Type 26 frigate made a monumental step in her development today, 03 November 2022. In the late hours of Friday evening, HMS Glasgow was lowered into the water on the Clyde to then be towed back up the river to BAE Systems Scotstoun, where she will call home for the foreseeable future whilst she has all of her systems installed.

FREGATTANE: Type 26, som Noreg kjøper frå Storbritannia, inneheld delsystem frå israelske Elbit Systems.
Foto: Royal Navy

Ein kan ikkje berre kvitte seg med delane det gjeld, meiner Nupi-forskar Solli.

– Det er ikkje berre å ta det ut som ein legobrikke frå eit marineskip eller eit fly, og så erstatte det med noko anna, seier han.

– Når eit fly eller skip er sertifisert, er det sertifisert for dei systema det har om bord, som er testa og validerte.

Forsvarsministeren: Ingen norsk boikott

Noreg har ikkje noko generelt boikott av israelsk utstyr, seier forsvarsminister Sandvik.

– Vi sel ikkje våpen til Israel, og vi kjøper ikkje stand-alone israelske våpensystem, seier forsvarsminister Tore O. Sandvik.

– Men for oss er det heilt uaktuelt å gå ein åleinegang der Noreg skal ha forsvarsmateriell som er skreddarsydd på den måten. Det vil gjere det heilt umogleg å bygge opp Forsvaret, og det vil også gjere det veldig vanskeleg å vere integrerte i Nato.

VIKTIG FOR SAMARBEID: Noreg kan ikkje bestille eige skreddarsydd forsvarsmateriell for å omgå det israelske, seier forsvarsminister Tore O. Sandvik (venstre). Her tek han Nato-sjef Mark Rutte i handa under militærøvinga Cold Response.

FMA skriv til Forsvarets forum at dei berre har eitt direkte samarbeid med israelsk forsvarsindustri, som er med det amerikanske dotterselskapet til Elbit.

– Vi vil også gjerne kjøpe meir materiell saman med andre land, slik at vi er med på å sikre større standardisering mellom allierte, seier talspersonen.

– Dette betyr likevel at vi då også vil få med komponentar og delsystem frå samarbeidspartnarane til dei vi kjøper ifrå. I nokre tilfelle vil dette inkludere israelsk forsvarsindustri.

Dei gir Tyskland som eksempel på ein slik samarbeidspartnar.

Dette svarar forsvarsmateriell

For det første er det viktig å understreke at Noreg ikkje har, og aldri har hatt, eit generelt forbod mot å kjøpe militært materiell som inneheld israelsk teknologi. Når me i dag ikkje anskaffar materiell direkte frå israelsk forsvarsindustri, er det i staden ein konsekvens av korleis det norske systemet for anskaffingar er sett opp.

Alltid nå me gjennomfører anskaffingar som er over eit visst nivå, så pliktar me normalt å sette krav om ein industrisamarbeidsavtale. Det inneber at dei me kjøper frå må legge til rette for verdiskaping i Noreg, til dømes gjennom samarbeid med norsk forsvarsindustri, som tilsvarar verdien av kontrakten. For at slike avtalar skal fungere, må det då vere mogleg med gjensidig handel, men det er det ikkje høve til då Noreg i dag ikkje har opna for eksport av militært materiell til Israel. På grunn av dette er det i dag ikkje mogleg for oss å kjøpe materiell frå Israel. For meir om dette ber me om at du tek kontakt med Utanriksdepartementet, og det nye eksportkontrolldirektoratet, DEKSA.

Den einaste avtalen me i dag har med eit israelsk selskap, er difor med det amerikanske dotterselskapet til Elbit (Elbit Systems of America Inc.). Dette selskapet kjøpte for nokre år sidan opp ei amerikansk bedrift som me tidlegare hadde kjøpt mørkeutrusting (nattbriller) frå. Etter godkjenning frå Forsvarsdepartementet inngjekk me difor ein avtale med Elbit sitt amerikanske dotterselskap for å sikre at me fekk vedlikehald og reservedelar til materiellet vi allereie hadde kjøpt. Dette har det og vore skrive om i media tidlegare. Ut over dette har me i dag ikkje noko direkte samarbeid med israelsk forsvarsindustri.

Eit anna viktig poeng er at me frå norsk side ynskjer å kjøpe meir hyllevare, som vi sei materiell som er ferdig utvikla og allereie i produksjon. Me vil og gjerne kjøpe meir materiell saman med andre land, slik at me er med på å sikre større standardisering mellom allierte. Dette betyr likevel at me då og vil få med komponentar og delsystem frå samarbeidspartnarane til dei me kjøper frå. I nokre tilfelle vil dette inkludere israelsk forsvarsindustri, sidan Israel og israelsk industri er ein viktig leverandør til fleire av våre næraste allierte og deira forsvarsindustri. Mellom anna er det eit tett samarbeid mellom tysk og israelsk forsvarsindustri. Dette er den viktigaste grunnen til at det finst komponentar eller teknologi frå israelsk forsvarsindustri i enkelte norske materiellsystem.

Til slutt vil me understreke at informasjon på det detaljnivået du spør etter ikkje er noko vi har lett tilgjengeleg, og kan raskt kan gje ei oversikt over. Så lenge dei fylle krava våre til tryggleik og kvalitet, er det normalt leverandøren som styrer kor dei kjøper deler og råvarer. I fleire tilfelle vil og informasjon om underleverandørar og kva komponentar som er nytta kvar i materiellet vere noko me ikkje kan dele. Mellom anna vil dette ofte vere forretningssensitiv og gradert informasjon, fordi det kan sei noko om korleis materiellet er designa eller kva det kan gjere. For dei fleste av materiellsystema du spør om vil svara våre derfor vere avgrensa til større delsystem system som er kjent i opne kjelder, eller system og komponentar som me har gått ut med informasjon om tidlegare. Dette er difor ikkje ei komplett liste over alle moglege bidrag frå israelsk industri til materiellet vårt, men den mest detaljerte me har tilgang på per i dag.

Tips oss!

Har du tips eller innspill til denne eller andre saker? Send oss en e-post på: tips@fofo.no eller ta direkte kontakt med en av journalistene.

«Taparar» utan israelsk innovasjon

Diplomat Aas seier han blei overraska over stoda mellom Noreg og Israel då han blei ambassadør til landet i 2020.

Vi var eitt av få europeiske land som ikkje hadde noko forsvarssamarbeid med Israel, seier han, og «nesten ikkje politiske kontaktar».

– Andre europeiske land såg det potensialet og moglegheitene som Israel representerte, seier han.

– Kvifor skilde vi oss ut så veldig der?

– Noreg var i ein veldig spesiell situasjon. Den hadde å gjere med heile spørsmålet om Palestina, overgrepa på Vestbreidda, ulovlege busetnader og den type ting.

TOPPDIPLOMAT: Kåre Aas var Noregs ambassadør til Israel frå 2020 til 2023.

– Noreg er oppteke av å bidra til ei politisk løysing på konflikten, med ein palestinsk stat som lever i fred og harmoni med Israel. Det har i mange år vore hovudoppgåva.

Ved å unngå eit direkte forsvarssamarbeid med Israel går Noreg glipp av noko, meiner Aas. Han viser til at svenskane og danskane har valt annleis.

– Eg meiner at i den tryggingspolitiske situasjonen vi lever i, og dei utfordringane vi i Noreg og det internasjonale samfunnet har i Europa, at det er heilt påkravd at ein har det beste militære utstyret, seier han.

Dette er avhengig av kva politikarane ønsker, seier Aas, men tilfører:

– At vi er taparane i forhold til at vi ikkje har noko med israelsk smartness å gjere på forsvarssida, det er heilt klart. Det er eg heilt overtydd om.