Europa-toppleiar: Sjølvstyrte land må ha sjølvstyrte dronar

– Dronar er «game changers», autonome system er «game changers». Dei er ein fullstendig kritisk del av den kombinerte militærkapabiliteten.

Det seier den latviske forsvarsministeren Andris Sprūds til Forsvarets Forum.

Han besøker Noreg for å vise fram hjartebarnet sitt, latvisk droneteknologi, til forsvarstoppane.

Latvia leiar nemleg den internasjonale dronekoalisjonen saman med Storbritannia. 

Dei starta det i 2024, med hovudformålet å støtte Ukraina med dronar og droneteknologi. Noreg blei medlem i fjor.

Også norske produsentar har blitt leiande aktørar på marknaden, meiner Forsvars og tryggingsindustriens foreining (FSI).

– Men vi bør ikkje lure oss sjølve. Vi har framleis ein lang veg å gå før vi kan seie at vi møter denne utfordringa med eit truverdig forsvar, sa FSi-leiar Torleiv Opland om dronetrusselen.

– Vi er her i dag for å utforske korleis Noreg og Latvia kan styrke samarbeidet, bygge industrikapasitet og styrke vår felles tryggleik.

«Permanent kappløp»

Verdas land er i eit «permanent kappløp» om å vere størst, ha best innovasjon, teknisk fordel og industrikapasitet, meiner Sprūds.

– Det handlar om å integrere alle nye teknologiar og gjere sjølvstyrte system endå meir sjølvstyrte ved å integrere dei med kunstig intelligens, seier han.

– Det har vore noko diskusjon om å få kunstig intelligens til å gjere val for menneska på slagmarka, kor effektivt det kan vere men også kor farleg. Kvar meiner du at grensa går?

– Vi har morale grenser, og lovlege grenser, for kor langt vi kan gå i å gi dronane sjølvstyre og i noko grad fjerne menneskelege val frå prosessen, svarar Sprūds.

– Men i krigstid har vi også tilgang på dei systema som kan slå tilbake fienden sine. Dei er kunstige system som til sjuande og sist vernar om liva, verdet og menneskerettane til folka i landa våre.

Han meiner at fiendane til Nato er villige til å utnytte sine tekniske fordelar, i ytste konsekvens for å «invadere andre».

Det er viktig å ikkje «hamne bakpå», ifølge Sprūds.

– Vi er eit lite land. Vi er ein del av Nato og vi lener oss på våre allierte, men vi grensar også til eit aggressivt land, seier han.

– Russland kastar alt inn i denne krigsmaskina. Vi må ikkje undervurdere det som russarane driv med.

– Bort frå krigens brutalitet

Argumentet om at nokon andre vil gå for langt dersom ikkje vi gjer det sjølve, er ikkje godt nok, meiner Elke Schwarz.

Ho er professor i politisk teori ved Queen Mary University, og forskar på politikken rundt ny militær teknologi.

– Ein går fort denne vegen med argumentet: vi er kanskje dei som følger lovverket, men kva med alle desse dårlege aktørane som ikkje vil spele med reglar, seier ho til Forsvarets forum.

– Men det kan ikkje finst eit argument for å ikkje ha normer og lovverk. For då er det berre fritt fram, du senkar terskelen.

Det er allereie for lite regulering av KI-industrien, ifølge Schwarz.

Ho viser til Ukraina som «ei kokeplate for nye Silicon Valley-modellar for krigføring», der risikokapital støttar opp små gründarar som vil bli statlege produsentar.

– Mål, blant dei menneskelege mål eller mål med menneske i seg, blir fullstendig digitaliserte og optimaliserte for å passe inn i arbeidsflyten som er laga for rask handling. Dei blir gjort upersonlege, umenneskelege, seier ho.

– Men realiteten er dette. Våpensystem eller målsystem som brukar KI til angrep lir sannsynlegvis av ufullstendige data, data av låg kvalitet, som er feil, moglegvis tukla med, av manglande detaljar eller utdatert.

Prøving og feiling er heile poenget når ein testar ein KI, anten det er menneske involvert eller ikkje, meiner Schwarz.

Ho trur ikkje at krig nokosinne blir «overlate til maskinane».

– Krig handlar og kjem alltid til å handle om øydelegginga av nokon andre sine verdsette omgjevnader. Det er krigens natur, seier Schwarz.

– Dersom vi berre skulle seie «vel, det er mitt materiell mot ditt materiell», kvifor ikkje løyse ei konflikt med ei sportsturnering, eller i Formel 1?

LES OGSÅ:

ukraina

Ukraina vil bruke krigsdata som forhandlingskort

Krigen i Midtausten

Soldaten «Trond» forlét Irak under angrep: – Ekstremt krevjande

Nyheter

Nordisk-canadisk samarbeid: Styrker forsvaret av Arktis